AccScience Publishing / BIJP / Volume 16 / Issue 1 / DOI: 10.29228/beytulhikme.87459
Submit to BIJP
Cite this article
6
Views
Related Info Links
Google Scholar
More by Authors Links
Fatih Solmaz
Journal Browser
Volume | Year
Issue
Search
Forthcoming Issue
Current Issue
View All
News and Announcements
View All
RESEARCH ARTICLE

Folk Philosophy and Traces of Social Judgments in Traditional Narratives 

Fatih Solmaz1
Show Less
1 Bağımsız Araştırmacı 06000, Ankara, Türkiye
BIJP 2026, 16(1), 323–347; https://doi.org/10.29228/beytulhikme.87459
Received: 26 September 2025 | Published online: 10 March 2026
© 2026 by the Authors. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution -Noncommercial 4.0 International License (CC-by the license) ( https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ )
Download PDF
XML
Cite
Abstract

Folk philosophy arises not from individual reasoning but from collective life experience; it is a form of thought based on intuition, practicality, and lived experience, transmitted orally from generation to generation. These narratives are not merely carriers of cultural values but also serve as philosophical texts that construct the normative order of society. This study aims to reveal how folk philosophy, as reflected in the genres of fairy tales, epics, legends, and anecdotes, contributes to the fields of moral, political, and legal philosophy. The scope of the study is limited to these narrative forms commonly found in Turkish folk literature. Themes such as virtue, justice, leadership, betrayal, reward, and punishment in these narratives reflect the ethical values, perceptions of political order, and understanding of legal legitimacy within the society. Fairy tales emphasize moral reciprocity, epics highlight the ideal leader, legends legitimize social rules through sacred narratives, and anecdotes express critical reason and a sense of justice. The study employs a qualitative research approach, analyzing selected narratives in terms of both content and form. Ultimately, the findings indicate that folk narratives are not only aesthetic expressions but also possess philosophical, normative, and educational functions, shaping a value system that guides both individual behavior and social order through folk philosophy.

Keywords
Folk philosophy
Turkish folk narratives
fairy tales
epics.
References
  1. Alper, Ö. M. (2006). Felsefenin Doğası. Metropol Yayınları.
  2. Alptekin, A. B. (1993). Fırat Havzası Efsaneleri (Metinler).
  3. Aristo. (2016). Nikomakhos’a etik (S. Gürkan, Çev.). Say Yayınları.
  4. Aristoteles. (2018). Metafizik (S. Babür, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
  5. Arslan, A. (2021). Felsefeye giriş. Serbest Akademi.
  6. Aydın, A. (1997). Türklerin Felsefe Kültürüne Katkıları. AKM Yayınları.
  7. Bascom, W. R. (2010). Folklorun Dört İşlevi (F. Çalış, Çev.). İçinde M. Ö. Oğuz & S. Gürçayır (Ed.), Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2 (ss. 71-86). Geleneksel Yayınları.
  8. Bergson, H. (2011). Dinin ve Ahlâkın Kaynakları. Umut Matbaacılık.
  9. Blackburn, S. (2012). Felsefe: Birbirimizi Anlayabilir miyiz? Ve Diğer Büyük Sorular (E. Akça, Çev.). Versus Kitap.
  10. Bolay, S. H. (2013). Felsefe doktrinleri ve terimleri sözlüğü. Nobel Akademik Yayıncılık.
  11. Boratav, P. N. (2017). Folklor ve edebiyat –II–. BilgeSu Yayınları.
  12. Cassirer, E. (2015). Sembolik formlar felsefesi-I: Dil (M. Köktürk, Çev.). Hece Yayınları.
  13. Cevizci, A. (2002). Felsefe sözlüğü. Paradigma Yayıncılık.
  14. Cevizci, A. (2019). Felsefe Sözlüğü. Say Yayınları.
  15. Cicero. (2015). Doğa yasası üzerine (H. Özdemir, Çev.). Kriter Yayınları.
  16. Comte-Sponville, A. (2024). Büyük Erdemler Risalesi (I. Ergüden, Çev.). İletişim Yayınları.
  17. Connerton, P. (2014). Toplumlar Nasıl Anımsar. Ayrıntı Yayınları.
  18. Çalışlar, Z. (1989). Felsefenin Neresindeyiz. Cem Yayınevi.
  19. Çetinkaya, B. A. (2012). Yitik bilgi ve hikmet. Nasihat Yayınları.
  20. Çobanoğlu, Ö. (2000). Geleneksel dünya görüşü veya halk felsefesinin halkbilimi çalışmalarındaki yeri ve önemi üzerine tespitler. Millî Folklor, (45), 12-14.
  21. Çobanoğlu, Ö.(2002). Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş. Akçağ Yayınları.
  22. Çobanoğlu, S. (2024a). Ozanlık Geleneğinin Düşünsel Boyutları Bağlamında Felsefe ve Halkhayatı, Halk Felsefesi, Halkbilimi İlişkisi.      Türkoloji, 119, 45-67. https://doi.org/10.59358/ayt.1531553
  23. Çobanoğlu, S. (2024b). Türk Halk Felsefesinde Kültürel Ergonomik Süreç Bağlamında Etik Kodların Olumsuz Dönüşümü. Folklor/Edebiyat, 30(118), 263-286. https://doi.org/10.22559/folklor.2679
  24. Çüçen, A. K. (2000). Orta Çağ Felsefe Tarihi. İnkılap Kitabevi.
  25. Çüçen, A. K. (2001). Bilgi Felsefesi. Asa Kitabevi.
  26. Degh ., L. (2001). Legend and belief: Dialectics of a folklore genre. Indiana University Press.
  27. Deleuze, G., & Guattari, F. (2000). Felsefe Nedir? (T. Ilgaz, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  28. Demirci, T., & Koçak, A. (2024). Anadolu halk masallarında ahlaki kötülük biçimi olarak ormana terk edilme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 9(2), 25-35. https://doi.org/10.70916/buefd.1591010
  29. Dorson, R. M. (1972). Folklore and Folklife: An Introduction. University of Chicago Press.
  30. Duralı, Ş. T. (2011). Felsefe-Bilimin Doğuşu: Aristoteles’te Canlılar ve Bilim Sorunu. Dergâh Yayınları.
  31. Durkheim, É. (2006). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınevi.
  32. Erdoğan, İ. (2012). Halk felsefesi ve gündelik hayat üzerine. Hece Yayınları.
  33. Eyuboğlu, İ. Z. (2002). Bilgelerin Dilinden. Pencere Yayınları.
  34. Feyerabend, P. (1991). Bilgi Üzerine Üç Söyleşi (C. Güzel & L. Kavas, Çev.). Metis Yayınları.
  35. Fischer, E. (2020). Sanatın gerekliliği (C. Çapan, Çev.). Sözcükler Yayınları.
  36. Fodor, J. A. (1987). Psychosemantics: The Problem of Meaning in the Philosophy of Mind. MIT Press.
  37. Foucault, M. (1999). Bilginin Arkeolojisi (V. Urhan, Çev.). Birey Yayıncılık.
  38. Foucault, M. (2007). İktidarın Özü. Ayrıntı Yayınları.
  39. Frolov, İ. (1997). Felsefe sözlüğü (A. Çalışlar, Çev.). Cem Yayınevi.
  40. Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures. Basic Books.
  41. Gilson, É. (2007). Ortaçağda Felsefe: Patristik Başlangıçtan XIV. Yüzyılın Sonlarına Kadar. Kabalcı Yayınevi.
  42. Göka, E. (2007). Türklerin psikolojisi. Timaş Yayınları.
  43. Gökalp, Z. (1976). Türkleşmek, İslâmlaşmak, muasırlaşmak. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  44. Gökberk, M. (1967). Felsefe Tarihi. Bilgi Yayınevi.
  45. Güleç, C. (2018). Psikofelsefe. Pusula Yayınevi.
  46. Gündoğan, A. O. (2018). Felsefe nedir ve felsefe ile varlığa, bilgiye ve değerlere bakmaktan ne anlaşılabilir? İçinde L. Bayraktar (Ed.), Türk Felsefesi (ss. 20-53). Kırmızılar Yayıncılık.
  47. Gürçayır, S. (2007). Finlandiya’da millî kimliğin gelişimi ve folklor. Millî Folklor, 74, 144-151.
  48. Hançerlioğlu, O. (1989). Felsefe sözlüğü. Remzi Kitabevi.
  49. Hilav, S. (2008). Felsefe Yazıları. Yapı Kredi Yayınları.
  50. Hobbes, T. (2007). Leviathan (S. Lim, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  51. Honer, S. M. & others. (2003). Felsefeye Çağrı: Sorunlar ve Seçenekler (H. Ünder, Çev.). İmge Kitabevi.
  52. Horkheimer, M. (2005). Geleneksel ve Eleştirel Kuram. Yapı Kredi Yayınları.
  53. Hountondji, P. J. (1983). African Philosophy: Myth and Reality. Indiana University Press.
  54. Hume, D. (2015). İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme (E. Bayhan, Çev.). BilgeSu Yayınları.
  55. Kant, I. (1982). Ahlak metafiziğin temellendirilmesi (İ. Kuçuradi, Çev.). Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
  56. Kemikli, B. (2017). Şiir ve hikmet. Kitabevi Yayınları.
  57. Knobe, J. (2003). Intentional action and side effects in ordinary language. Analysis, 63(279), 190-194. https://doi.org/10.1093/analys/63.3.190
  58. Kocabaş, S. (1981). Bütüncül Türk Budunbilimine Doğru. Pan Matbaacılık.
  59. Koçak, S., Özdemir, & M. (2015). Öğretmen Adaylarının Okul Yöneticiliğine Yönelik Tutumları Üzerinde Sosyal Girişimciliğin Rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3). https://doi.org/10.17860/efd.55701Sakaoğlu
  60. Korshunova, L. (2004). Felsefe Nedir? (V. Erenus, Çev.). Morpa Kültür Yayınları.
  61. Kutluer, İ. (1998). Hikmet. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 17, ss. 514-518). https://islamansiklopedisi.org.tr/hikmet
  62. Luck, G. (2011). Köpeklerin Bilgeliği. Say Yayınları.
  63. Mengüşoğlu, T. (2017). İnsan felsefesi. Doğu Batı Yayınları.
  64. Muhtaroğlu, N. (t.y.). Aklın Üç Yüzü Eleştirel, Çok-Yönlü ve Yenilikçi Düşünce (2022. bs).
  65. Oğuz, M. Ö. (2013). Türk dünyası halkbiliminde yöntem sorunları. Akçağ Yayınları.
  66. Ömerustaoğlu, A. (2004). Bilgi Kuramı: Karl Popper’in Eleştirel Akılcılığı Üzerine. Araştırma Yayınları.
  67. Önal, M. (2007). İslam düşüncesinde “hikmet” kavramları. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (4), 113-122.
  68. Özdemir, E. (2003). Halk edebiyatına giriş. Bilgi Yayınevi.
  69. Özel, O. (2021). Korku Felsefesi. Ekrem Yayınevi.
  70. Öztürk, A. (2015). Halk edebiyatı ve ahlak anlayışı. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  71. Platon. (2000). Şölen. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  72. Platon. (2010). Devlet (A. Aksoy, Çev.). İthaki Yayınları.
  73. Politzer, G. (2011). Felsefenin Temel İlkeleri (E. Esençay, Çev.). İlya Yayınevi.
  74. Popper, K. R. (2010). Daha İyi Bir Dünya Arayışı. Yapı Kredi Yayınları.
  75. Ricoeur, P. (2012). Hafıza, Tarih, Unutuş (M. E. Özcan, Çev.). Metis Yayınları.
  76. Roux, J. P. (2007). Türklerin tarihi (A. Kazancıgil, Çev.). Kabalcı Yayınları.
  77. Sakaoğlu, S. (1976). 101 Anadolu Efsanesi. Damla Yayınevi.
  78. Sakaoğlu, S. (2002). Gümüşhane ve Bayburt Masalları. Akçağ Yayınları.
  79. Sakaoğlu, S. & Alptekin, A. B. (2009). Nasrettin Hoca. AKM Yayınları.
  80. Searle, J. R. (2016). Bilinç ve Dil. Litera Yayıncılık.
  81. Seyidoğlu, B. (1985). Erzurum Efsaneleri. Ankara Üniversitesi Basımevi.
  82. Şenocak, E., & Alsaç, F. (2020). İncili Çavuş fıkralarında kış taşlama miti. Milli Folklor, 16(127), 131-142.
  83. Şükrü, E. (2014). Halk edebiyatına Giriş. Akçağ Yayınları.
  84. Taşdelen, V. (2013). Felsefeden edebiyata. Hece Yayınları.
  85. Teke, S. (2023). Türk halk bilgisi derneği ve çalışmaları. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (Cumhuriyetin Yüzüncü Yılı Özel Sayısı), 95-105. https://doi.org/10.56387/ahbvedebiyat.1185036
  86. Topçu, N. (2014). Felsefe. Dergah Yayınları.
  87. Türk Dil Kurumu. (2011). Türkçe sözlük. TDK Yayınları.
  88. Ülken, H. Z. (2014). Türk Tefekkür Tarihi. Yapı Kredi Yayınları.
  89. Wiredu, K. (1980). Philosophy and an African Culture. Cambridge University Press.
  90. Wittgenstein, L. (2017). Felsefi Soruşturmalar (H. Barışçan, Çev.). Metis Yayıncılık.
  91. Yetmen, F. (1958). Ahlâkın Temeli Nefis Terbiyesidir. Akın Matbaası.
  92. Yıldırım, C. (2004). Ansiklopedik çağdaş felsefe sözlüğü. Doruk Yayımcılık.
  93. Yıldırım, D. (1993). Türk Bitiği. Akçağ Yayınları.
  94. Yüksel, E. (1991). Amidî Bilgi Teorisi. İşaret Yayınları.
Share
Back to top
Beytulhikme An International Journal of Philosophy, Print ISSN: 1303-8303, Published by AccScience Publishing
We use cookies on our website to ensure you get the best experience.
Read more about our cookies here
Accept