Can Artificial Intelligence Replace the Subject of Consciousness? A Comparison of Human and Machine
From antiquity to modernity, humanity’s quest for self-understanding has driven philosophical and technological advances. This pursuit has evolved from metaphysical inquiries into arkhe and nature to contemporary debates on the nature of human distinctiveness in light of artificial intelligence (AI) and machine capabilities. The exploration of human essence reveals intrinsic qualities such as creativity, emotional depth, and ethical reasoning, which machines cannot fully replicate. While AI excels in task-specific domains, it lacks the capacity for subjective experience, moral judgment, and existential reflection. This highlights the epistemic and existential uniqueness of humans as beings who create meaning, dream, and navigate complex emotions. Despite the transformative potential of AI, the notion of machines entirely replacing humanity remains speculative due to the profound intricacy of human cognition and experience. This study underscores the enduring relevance of understanding humanity’s essence amid technological evolution, reaffirming its irreplaceable role in shaping future discourse and innovation.
- Arf, C. (1959). Makine Düşünebilir Mi ve Nasıl Düşünebilir? İçinde Atatürk Üniversitesi – Üniversite Çalışmalarını Muhite Yayma ve Halk Eğitimi Yayınları Konferanslar Serisi I. (ss. 91-103). Atatürk Üniversitesi Üniversite Çalışmalarını Muhite Yayma ve Halk Eğitimi Yayınları; Emir Öngüner Hususî Arşivi.
- Aristoteles. (2014). Nikomakhos’a Etik (F. Akderin, Çev.; 1. bs). Say Yayınları.
- Bakış, M. L. (2017). İğne Yastığı (1. bs). Artos Kitap.
- Bakış, M. L. (2022). Hilmi Ziya Ülken’in Hâkimiyet İsimli Eseri Ekseninde Siyaset ve Ahlak İlişkisi [Basılmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Baloğlu, A. B. (2022). Kayıp Kimliklerin Bilinç Tıkanması (4. bs). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
- Başdemir, H. Y. (2009). Liberalizm Ahlaki Temeller. Liberte Yayınları.
- Bergson, H. (2011). Metafiziğe Giriş (A. Altınörs, Çev.; 1. bs). Paradigma Yayıncılık.
- Bergson, H. (2014). Gülme (D. Çetin Kasap, Çev.; 3. bs). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Borgman, A. (1995). The Moral Significance of the Material Culture. İçinde A. Feenberg & A. Hannay (Ed.), Technology The Politics of Knowledge (ss. 83-93). Indiana University Press.
- Ceyhan Coşkun, F. (2022). Rüyalara Etik Yaklaşım: Rüyalarımda Ahlaksız Olabilir miyim? Felsefe Dünyası Dergisi, 75, 195-213. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2308287
- Dostoyevski, F. M. (2008). Yeraltından Notlar (N. Yalaza Taluy, Çev.; 1. bs). İş Bankası Kültür Yayınları.
- (Eflatun), P. (1995). Devlet (S. Eyüboğlu & M. A. Cimcoz, Çev.; 8. bs). Remzi Kitabevi.
- Ekman, P. (2003). Emotions Revealed. Times Books. https://www.bmj.com/lookup/doi/10.1136/sbmj.0405184
- Frisch, M. (2019). Homo Faber (S. Duru, Çev.; 9. bs). Can Yayınları.
- Gladwell, M. (2005). Blink: The Power of Thinking Without Thinking. Back Bay Books.
- Han, B.-C. (2024). Palyatif Toplum, Günümüzde Acı (H. Barışcan, Çev.; 6. bs). Metis Yayınları.
- Hansen, S. B. (2023). Teknoloji Felsefesi (M. Bayrak, Çev.; 1. bs). Ketebe Yayınları.
- Harari, Y. N. (2016). Homo Deus Yarının Kısa Bir Tarihi (P. N. Taneli, Çev.; 1. bs). Kolektif Kitap.
- Huizinga, J. (2013). Homo Ludens: Oyunun toplumsal işlevi üzerine bir deneme (Işık. Ergüden, Ed.; M. A. Kılıçbay, Çev.; Dördüncü basım 2013). Ayrıntı.
- Hume, D. (2009). İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme (E. Baylan, Çev.; 1. bs). BilgeSu Yayınları.
- Jung, C. G. (2009). İnsan ve Sembolleri (A. N. Babaoğlu, Çev.; 4. bs). Okuyan Us Yayınları.
- Junker, T., & Akün, N. C. (2021). Biyoloji Tarihi (1. bs). Runik Kitap.
- Kahya, E., & Öner, M. (2007). Biyoloji Tarihi İlk Uygarlıklardan On Dokuzuncu Yüzyıla (1. bs). İmge Kitabevi Yayınları.
- Kur’an. (t.y.).
- Lee, E. A. (2019). Dijital Ruh: İnsan ve Teknoloji Arasındaki Yaratıcı Ortaklık (A. Uysal & G. Uysal, Çev.). Koç Üniversitesi Yayınları.
- Öner, N. (1995). İnsan Hürriyeti (4. bs). Vadi Yayınları.
- Platon. (2016). Sokrates’in Savunması (A. Çokona, Çev.; 8. bs). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Rogers, C. R. (2011). Kişi Olmaya Dair (S. Budak, Çev.; 1. bs). Okuyan Us.
- Smith, A. (2006). Milletlerin Zenginliği (H. Derin, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Tez, Z. (2005). Tekniğin Evrimi. Paragraf Yayınevi.
- Topçu, N. (2006). Bergson. Dergâh Yayınları.
- Türer, C. (2020). Ahlak ve Bilişim Teknolojileri. İçinde Bilişim Teknolojileri ve İletişim: Birey ve Toplum Güvenliği (ss. 305-319). TUBA Türkiye Bilimler Akademisi.
- Umut, T. N. (2023a). Antik Tekhnê’den Modern Teknolojiye Teknoloji ve Değerler (1. bs). İbn Haldun Üniversitesi Yayınları.
- Umut, T. N. (2023b). Failliği Yeniden Düşünmek, Teknolojilerin Failliği/Ahlaki Failliği Üzerine (1. bs). Eskiyeni Yayınları.
- Ülken, H. Z. (1968). Varlık ve Oluş. Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Yayınları.
- Ülken, H. Z. (2010). Aşk Ahlakı. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Ülken, H. Z. (2014). Varlık ve Oluş (2. bs). Doğu Batı Yayınları.
- Ülken, H. Z. (2018). Hâkimiyet. Doğu Batı Yayınları.
- Yılmaz, Ö. (2005). İbrahim Kûrânî Hayatı, Eserleri veTasavvuf Anlayışı. İnsan Yayınları.
- Yılmaz, Ö. (2018). Mehmet Fevzi Efendi’nin İnsan Tanımı ve Tasnifi Üzerine Bazı Mülahazalar. Journal of Analytic Divinity, 2(3), 6-22. www.dergipark.gov.tr/jad.