Philosophical Approaches and Influential Philosophical Movements in Republican Turkiye
Turkish Islamic thought evolved from wisdom to philosophy and met the philosophical approaches and currents of Western thought in Anatolia. When individuals and societies face certain problems, they first want to solve them intellectually. In the last period of the Ottoman Empire, there were political, economic and cultural problems that needed to be solved. Although the solutions to these problems differed in the Tanzimat and Constitutional Monarchy periods, it was a fact that the solutions had scientific, sociological and philosophical qualities. Philosophical analyses were tried to be solved with enlightenment, positivism, materialism, spiritualism, etc. in line with the views of Western representatives. Creating a new society, a new nation, and sustaining its existence with its language, religion, ideals, culture, etc. was a huge problem for the young republic. For the solution of these problems, the intellectual movements of the Tanzimat and Constitutional Monarchy periods guided the Republican period. Each of these different solutions introduced us to different currents of thought. In this study, we have tried to deal with the intellectual approaches and currents in the Republican period by making use of our own experiences and various sources. Among these, we have tried to focus on enlightenment, positivism, materialism, spiritualism, social Darwinism, analytical philosophy in order of influence and acceptance. Among those emphasized only in terms of academic studies, new ontology, phenomenology, etc. can be mentioned here.
- Ahmet Hilmi, F. (1971). A’mâk-ı Hayal. Oku Yayınları.
- Ahmet Hilmi, F. (1999). Hangi Felsefi Ekolü Kabul Etmeliyiz? Içinde İ. Çelebi & Z. Yılmazer (Ed.), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İslam Düşüncesinde Arayışlar. Rağbet Yayınları.
- Akgün M. (1988). Materyalizmin Türkiye’ye Girişi ve İlk Etkileri. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
- Ardiç, N. (2011). Atila Doğan—Osmanlı Aydınları ve Sosyal Darwinizm. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 31, Article 31.
- Ateş, M. (2019). Baha Tevfik’te Din ve Tanrı Problemi. DEY Yayınları.
- Bekiryazıcı, E. (2003). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Osmanlı’da Felsefe Üzerine Bir Değerlendirme. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 19, 247-276.
- Benhür, Ç., & Aktan, D. C. (2021). Hikmet Kıvılcımlı. Içinde Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/hikmet-kivilcimli-1902-1971/?pdf=5325
- Bıçak, A. (2018). Türkiye’de Felsefenin Gelişimi I (O. F. Akyol, Ed.). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
- Bolay, S. H. (1995). Türkiye’de Ruhçu ve Maddeci Görüşün Mücadelesi. Akçağ Yayınları.
- Bolay, S. H. (2004). Felsefe Doktrinleri ve Terimleri Sözlüğü. Akçağ Yayınları.
- Bolay, S. H. (2007). Türk Düşüncesinde Gezintiler. Nobel Yayınları.
- Bolay, S. H. (2015). Tanzimat’tan Günümüze Türk Düşüncesi (S. H. Bolay, Ed.; C. 4). Nobel Akademik Yayıncılık.
- Comte, A. (2019). Pozitif Felsefe Dersleri ve Pozitif Anlayış Üzerine Konuşma (E. Ataçay, Çev.). Bilgesu Yayıncılık.
- Çelebi, İ. (1999). Önsöz. Içinde Osmanlıdan Cumhuriyete İslam Düşüncesinde Arayışlar (s. IX-XXI). Rağbet Yayınları.
- Çetinkaya, B. A. (1999). Meşrutiyet Devri Felsefî Hayat: Akımlar, Temsilciler, Telif ve Tercümeler. İslamî Araştırma Dergisi, 12(2), 160-178.
- Çetinkaya, B. A. (2002). Modern Türkiye’nin Felsefi Kökenleri. CÜİFD), Cilt, 6, Sayı 2, 65-91.
- Çubukçu, İ. A. (1986). Türk Düşünce Tarihinde Felsefe Hareketleri. AÜİF Yayınları.
- Doğan, A. (2006). Osmanlı Aydınları ve Sosyal Darwinizm. Bilgi Üniversitesi Yayınları.
- Dursunoğlu, İ. (2016). Sosyal Darwinizm, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 6(1), 210-221.
- Emen T. (2022). Ziya Gökalp’te Kültür-Din İlişkisi ve Eğitime Yansımaları, İstanbul. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
- Erdem, H. (2016). Konya’nın Son Döneminde Bir Düşünce Adamı: Namdar Rahmi Karatay ve Felsefesi. Içinde İslam Medeniyetinde Konya (ss. 145-163). KTO Karatay Üniversitesi Yayınları.
- Erdem, H. (2017). İlkçağ Felsefesi Tarihi (11.Baskı). HÜ-ER Yayınları.
- Erdem, H. (2018). Panteizm ve Vahdet-i Vücûd Mukayesesi. HÜ-ER Yayınları.
- Erdem, H. (2021). Felsefeye Giriş (6.Baskı). HÜ-ER Yayınları.
- Ergün, R. (2022). Cemil Sena Ongun’un “Fikir Kırıntıları”nda Sosyal Darwinist Yansımalar. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 5(1), 13-38.
- Fenni İ. (1341). Lügatçe-i Felsefe. Matbaa-i Âmire.
- Fenni, İ. (1997). Vahdet-i Vücut ve İbni Arabî (M. Kara, Ed.). İnsan Yayınları.
- Fikret N. (1925). Kevnî ve Fikrî Tekâmül. Yeni Fikir.
- Fuat, B. (1313R). Mektubat (Fazlı Necib’le).
- Gökalp, Z. (1970). Türkçülüğün Esasları (M. Kaplan, Ed.). MEB Yayınları.
- Gökalp, Z. (1976). Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak (İ. Kutluk, Ed.). Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Gökberk, M. (1948). Kant ve Herder’in Tarih Anlayışları. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi.
- Gökberk, M. (1997). Değişen Dünya Değişen Dil. Yapı Kredi Yayınları.
- Grünberg, T. (1971). Epistemik Mantık Üzerine Bir Araştırma. ODTÜ Fen Edebiyat Fakültesi Yayınları.
- Hanioğlu M. Ş. (1981). Bir Siyasal Düşünür Olarak Dr. Abdullah Cevdet ve Dönemi. Üçdal Neşriyat.
- Hanioğlu, M. Ş. (1985). Bilim ve Osmanlı Düşüncesi. Içinde Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi (ss. 346-347). İletişim Yayınları.
- Işın, E. (1985a). Osmanlı Materyalizmi. Içinde Tanzimat’tan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi (C. 2, ss. 363-370). İletişim Yayınları.
- Işın, E. (1985b). Osmanlı Modernleşmesi ve Pozitivizm. Içinde Tanzimat’tan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi (C. 2, ss. 352-362). İletişim Yayınları.
- Karakuş, R. (1995). Felsefe Serüvenimiz. Seyran Kitap.
- Kaynardağ A. (2002). Türkiye’de Cumhuriyet Döneminde Felsefe. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Korlaelçi, M. (2002). Türkiye’ye Pozitivizmin Girişi ve İlk Etkileri. Hece Yayınları.
- Mardin, Ş. (1998). Türkiye’de Din ve Siyaset, Makaleler 3. İletişim Yayınları.
- Muşta M. C. (1990). Konya Enerjetizm Felsefe Okulu. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Okay, M. O. (1969). Beşir Fuad, İlk Türk Pozitivisti ve Natüralisti. Hareket Yayınları.
- Özervarlı, M. S. (1998). Kelamda Yenilik Arayışları. İSAM Yayınları.
- Öztürk H. N. (2011). Dârülfünûn’da Felsefe Dersleri (Utku A. & Köroğlu U., Ed.). Çizgi Kitabevi.
- Şuayb, A. (1329R). Hayat ve Kitaplar. Matbaa-i Hukukiye.
- Tevfik, B. (1331R). Muhtasar Felsefe. Artin Asadoryan Matbaası.
- Tevfik, B. (1327R). Teceddüd-ü İlmî ve Edebî.
- Toku, N. (1996). Türkiye’de Anti-Materyalist Felsefe (spiritüalizm): İlk temsilciler. Beyan Yayınları.
- Ülken, H. Z. (1966a). Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi: C. I. Selçuk Yayınları.
- Ülken, H. Z. (1966b). Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi: C. II. Selçuk Yayınları.
- Ülken, H. Z. (1981). Tarihî Maddeciliğe Reddiye. İstanbul Kitabevi.
- Vural, M. (2018). Tanzimat’tan Günümüze Türkiye’de Felsefe (1.Basım). Elis Yayınları.