Related Info Links
More by Authors Links
News and Announcements
RESEARCH ARTICLE
A Reproach of the Hanbalite Affirmation of Divine Attributes: The Refutations of Abu al-Faraj b. al-Jawzi
Show Less
1 Iğdır Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü 76000, Iğdır , Turkey
Received: 16 June 2021 | Published online: 29 September 2021
© 2021 by the Authors. This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution -Noncommercial 4.0 International License (CC-by the license) ( https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ )
Abstract
In the 4th century Hegira, Hanbalism would undergo several ideological developments resulting in tension and ideological splits. One of the most pertinent examples of these splits is regarding the question of Divine attributes known through revelation (al-sifat al-khabariyya). These debates concerning the Divine attributes have given rise to accusations that the Ahl al-Hadith, specifically the Hanbalite tradition, anthropomorphized God following their extreme insistence on affirming Divine attributes. Within this context, various doctrinal schools, including some Hanbalites, would critique the affirmation of divine attributes and permit the reinterpretation (ta’wil) of those deemed to be anthropomorphic. In the heat of these debates, Abu al-Faraj Ibn al-Jawzi would author several refutations against what he considered to be anthropomorphic elements within the school. This paper examines Ibn al-Jawzi’s rationalist interpretation of the Divine attributes and the effect of his refutations on infighting within the Hanbalite tradition. In doing so, this paper analyzes his arguments concerning al-sifat al-khabariyya and his objections to positions held traditionally within the Hanbalite school.
Keywords
Ahl al-Hadith
Hanbalism
divine attributes
interpretation
Abu al-Faraj b. al-Jawzi.
References
- Abdülhamid, İ. (2020). İslâm’da İtikadi Mezhepler ve Akaid Esasları. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Bağdâdî, Abdülkâhir. (1928). Kitâbu Usûlu’d-Dîn. İstanbul: Matbaatu’d-Devle.
- Bâkıllânî. (1987). Temhîdü’l-Evâil ve Telhîsü’d-Delâil, (thk. İmadüddin Ahmed Haydar). Beyrut: Müessesetü’l-Kütübi’s-Sekafiyye.
- Bayram, İ. (Haziran 2018). İbnü’l-Cevzî’nin Akıl Anlayışı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 44, 69-108.
- Buhârî. (tsz.). Halku Ef‘âli’l-İbâd, (thk. Abdurrahman Umeyre). Riyad: Dâru Ukâz.
- Bulut, Z. (2017). Haberî Sıfatlar-Anlama Yöntemleri ve Yorumlar. Ankara: Fecr Yayınları.
- Cüveynî. S. Ş. (2009). el-İrşâd ilâ Kavâtı’ı’l-Edille fî Usûli’l-İ’tikâd, (thk. Ahmed Abdurrahîm es-Sayih ve Tevfîk Ali Vehbe). Kahire: Mektebetü’s-Sekafeti’d-Dinîyye.
- Dârimî, Ebû Saîd. (1358/1940). Reddu’l-İmâm ed-Dârimî Osman b. Saîd alâ Bişri’l-Merîsi el-Anîd, Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
- Ebû Hanîfe. (2015). el-Fıkhu’l-Ekber, İmam-ı A’zamın Beş Eseri içinde, (çev. M. Öz). İstanbul: İFAV Yayınları.
- Ebu Ya’la el Ferra, (1974). el-Mu‘temed fi Usûli’d-Dîn, (thk. Vedi‘ Zeydân Haddâd), Beyrut: Dâru’l- Maşrık.
- Eryiğit, A. (2020). İbn Teymiyye’nin Siyaset Düşüncesi ve Cihat Doktrini. İstanbul: Çıra Yayınları.
- Eş‘arî. (tsz.). el-İbâne ʿan Usûli’d-Diyâne, Beyrut: Dâru İbn Zeydûn.
- Eş‘arî. (2012). Makâlâtü’l-İslâmiyyîn ve İhtilâfu’l-Musallîn, (takdim: Naîm Zerzûr). Beyrut: Mektebetü’l-Asriyye.
- Eyibil, İ. (Aralık 2018). Ehl-İ Sünnet Kelâmında Haberî Sıfatların Te’vilinin Başlangıcı Meselesi. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17/34, 667-692.
- Gazzâlî. (2006). İlcâmu’l-Avâm an İlmi’l-Kelam, (Mecmuatü Resaili’l-İmâmi’l-Gazzâlî), Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
- Gürler, K. (2007). Ehl-i Hadisin Düşünce Yapısı-İlk Dönem Ehl-i Hadis Örneği, Bursa: Emin Yayınları.
- Hamevî, (tsz.). Mu’cemu’l-Udeba. Beyrut/Lübnan: y.y.
- İbn Fûrek. (1987). Mücerredü Makâlâti’ş-Şeyh Ebi’l-Hasen el-Eş’arî, (thk. Daniel Gimaret). Beyrut: Dâru’l-Maşrik.
- İbn Haldun. (2010). Mukaddimetü İbn Haldun. Kahire: Mektebetü Cezîreti’l-Verd.
- İbn Huzeyme. (1988). Kitâbu’t-Tevhid ve İsbatu Sıfatı’r-Rabb Azze ve Celle, (thk. Abdulazîz b. İbrâhîm eş-Şehvân). Riyâd: Dâru’r-Rüşd.
- İbn Kesîr. (1988). el-Bidâye ve’n-Nihâye. Beyrut: Mektebetü’l-Meârif.
- İbn Kudâme, el-Makdisî. (1414/1994)., Zemmü’t-Te’vîl, (nşr. Bedr b. Abdullah). Şârika: Dâru’l-Feth.
- İbn Receb. (tsz.). Kitâbu’z-Zeylü alâ Tabakâtü’l-Hanâbile. Beyrut: Dâru’l-Marife.
- İbn Teymiyye, Takıyyüddîn. (1991). Mecmû’u Fetâvâ Şeyhi’l-İslâm Ahmed b.Teymiyye, (nşr. Abdurrahman b. Muhammed b. Kasım el-Âsımî en-Necdî). Riyad: Dâru Alemi’l-Kütüb.
- İbnü’l-Bennâ. (1436). er-Red ale’l-Mübtedia, (thk. Ebû Abdullah Âdil b. Abdillah Âlu Hamdân). Riyad: Dâru’l-Emri’l-Evvel.
- İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec. (1413/1992). Def‘u Şübehi’t-Teşbîh bi Ekuffi’t-Tenzîh, (thk. Hasan b. Ali es-Sekkâf). Ürdün: Dâru’l-İmâm en-Nevevî.
- İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec. (tsz.a). Def’u Şübehi’t-Teşbîh, (thk. Muhammed Zâhid el-Kevserî). Kahire: el-Mektebeu’l-Ezheriyyetu li’t-Turâs.
- İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec. (tsz.b). Saydu’l-Hâtır. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
- İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec. (tsz.c). Telbîsü İblîs. Beyrut: Dâru’l-Kalem.
- İbnü’l-İmâd. (1950-1951). Şezerâtü’z-Zeheb fî Ahbari men Zeheb.Kahire: Mektebetü’l-Kudsî.
- İbnü’z-Zağûnî. (2003). el-İzâh fi-Usûli’d-Dîn, (thk. İsam es-Seyyid Mahmud). Riyad: Merkezü’l-Melik Faysal li’l-Buhûs ve’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye.
- İzmirli, İ. H. (2018). Yeni İlmi Kelam, (sad. Sabri Hizmetli). Ankara: Ankara Okulu Yayınları.
- Kâdî Abdülcebbâr. (2001). Şerhu’l-Usûli’l-Hamse. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî.
- Kâdî Abdülcebbâr. (1986). Kitâbu Fadli’l-İ‘tizâl ve Tabakâti’l-Mu‘tezile, (thk. Fuâd Seyyid). Tunus: Dâru’t-Tunusiyye.
- Kılavuz, U. M. (2016). İbnü’z-Zâğûnî ve Sıfat Anlayışı.Bursa: Emin Yayınları.
- Koç, İ. (2015). Haşviyye Fırkası, Yüksek Lisans Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Koçyiğit, T. 1989). Hadisçilerle Kelamcılar Arasındaki Münakaşalar, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Makdisî. (1985). Ekâvîlü’s-Sikât fî Te’vîli’l-Esmâ ve’s-Sıfât ve’l-Ayâti’l-Muhkemât ve’l-Müteşâbihât, (thk. Suayb el-Arnaût). y.y: Müessesetü’r-Risâle.
- Mâtürîdî. (2017). Kitâbü’t-Tevḥîd, (thk. Bekir Topaloğlu Muhammed Aruçi). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi.
- Mâtürîdî. (1426/2005). Te'vilâtü Ehli's-Sünne, (thk. Mecdî Baslûm). Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
- Nesefî, Ebü’l-Muîn. (2014). Bahru’l-Kelâm, (thk. Muahmmed es-Seyyid el-Bersîcî). y.y: Dâru'l-Feth.
- Nesefî, Ebü’l-Muîn. (2006). et-Temhîdu fî Usûli’d-Dîn, (thk. Muhammed Abdurrahman eş-Şâğûl). y.y: el Mektebetü’l-Ezheriyyetü li’t-Türâs.
- Nesefî, Ebü’l-Muîn. (2004). Tebsiratu’l-Edille, (thk. Hüseyin Atay-Şaban Ali Düzgün). Ankara: DİB Yayınları.
- Sâbûnî, İsmail b.Abdurrahmân. (1993). Akîdetü’s-Selef ve Ashâbi’l-Hadîs, (thk. Nâsır b. Abdurrahmân b. Muhammed el-Cedî‘). Riyad.
- Sâbûnî, Nureddin. (2005). el-Bidâye fî Usûlü’d-Dîn, (thk. Bekir Topaloğlu). Ankara: DİB. Yayınları.
- Şehristânî. (2003). el-Milel ve’n-Nihal, (thk. Ebî Muhammed Muhammed b. Ferîd). Kahire: Mektebetu’t-Tevfîkıyye.
- Özler, M. (2016). İslam Düşüncesinde Tevhid. İstanbul: Rağbet Yayınları.
- Pezdevî, Ebü’l-Yüsr. (1963). Usûlü’d-Dîn, (thk. Hans Peter Linss). Kahire: el-Mektebetü’l-Ezheriyye li’t-Türâs.
- Pezdevî, Ebü’l-Yüsr. (2019). Ehl-i Sünnet Akaidi. (çev. Ş. Gölcük). İstanbul: Kayıhan Yayınları.
- Râzî, Fahruddîn. (tsz.). et-Tefsîrü’l-Kebîr/Mefâtîhü’l-Gayb, Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî,
- Topaloğlu, B.-Çelebi, İ. (2010). Kelâm Terimleri Sözlüğü, İstanbul: İSAM Yayınları.
- Yaman, A. (1999). İbn Hâmid. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 20, ss24-25, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Yavuz, Y. Ş.-Avcı, C. (1999). İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 20, s 543-549, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Yurdâgür, M. (1983). Haberî Sıfatları Anlamada Metod. Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1, 249-264.
- Zehebî. (1985). Siyeru Aʿlâmi’n-Nübelâʾ, (thk. Beşşâr Avvâd). Beyrut: Müessesetü’r-Risâle.
- Zemahşerî. (2012). el-Keşşâf an Hakâiki Ğavâmizi’t-Tenzîl ve ‘Uyûnu’l-Ekâvîl fi Vücûhi’t-Te’vîl, (thk. Ebû Abdillah ed-Dânî). Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî.