Bali Efendi the Sophian’s Treatise on the Secrets of Decree and Predestination: A Jewish Yemenite’s Response to the Question of Predestination from the Perspective of Wahdat al-Wujud
The two foundational doctrines of wujud Allah al-mutlaq (God’s absolute existence) and the concept of al-a‘yan al-thabita (permanent entities) are what transformed the idea of wahdat al-wujud into a theory. During the Ottoman period, Sufis who had written commentaries on Ibn al-Arabi’s (d. 638/1240) Fusus al-Hikam dealt with the issue of predestination by referring to these two doctrines. As for Bali Efendi the Sophian (d. 960/1553), what distinguishes him from other commentators while having written from the same perspective as they were that he penned separate treatises on the issue of predestination in great detail. In this study, alongside the Risalat al-Qada’ wa al-Qadar and Sharh Hadith Kuntu Kanz, we have identified a new treatise on the issue of predestination by Bali Efendi’s Treatise on the Secrets of Decree (al-Qada’) and Predestination (al-Qadar), and discussed its ascription to him. In this newly identified treatise of his, Bali Efendi attempts to respond to the dilemmas/predicaments brought forward by a Yemenite Jew on the issue of predestination by referring to wujud Allah al-mutlaq and, in particular, to isti‘dad which is a concept of the second doctrine of al-a‘yan al-thabita. In this study, we have presented based on the content of the answers given in response to the questions posed by the Yemenite Jew the issue of predestination or, put differently, the view of individual free-will from the perspective of wahdat al-wujud.
- Alaeddin, B. (2010). Sirru’l-Kader beyne İbn Arabî ve’l-Konevî. I. Uluslararası Sadreddin Konevî Sempozyumu Bildirileri. Konya: MEBKAM Yayınları, 268-276.
- Apaydın, Y. (2019). Çerkeşşeyhîzâde Mehmed Tevfîk Efendi’nin Mâhiyetin Mec‘ûliyeti Meselesine Dair Risalesi: İnceleme ve Tahkik. Tahkik: İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi, 2 (1), 1-30.
- Arpaguş, H. K. (2006). Sofyalı Bâlî Efendi’nin Kazâ ve Kader Risâlesi ve A‘yân-ı Sâbite Açısından İnsanın Sorumluluğu. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 30, 51-88.
- Bahâeddinzâde (nr. 105669). Hakâiku’l-Eşyâ. İstanbul: Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Beyazıd 24a-40a.
- Bahâeddinzâde (nr. 480). Risâle-i Sırr-ı Kader. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Reşid Efendi Bölümü 23a-27a.
- Bahâeddinzâde (nr. 3670). Şerhu’l-Esmâi’l-Husnâ. Kastamonu: Kastamonu Halk Kütüphanesi 306a-363a.
- Bâlî Efendi (nr. 616). Kazâ ve Kaderin Sırlarıyla İlgili Risâle. İBB Atatürk Kitaplığı, Osman Nuri Ergin 166a-167a.
- Bâlî Efendi. (2006). Risâletu’l-Kazâ ve’l-Kader. (Ed. H. K. Arpaguş). Sofyalı Bâlî Efendi’nin Kazâ ve Kader Risâlesi ve A‘yân-ı Sâbite Açısından İnsanın Sorumluluğu. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 30, 69-78.
- Bâlî Efendi (H. 1309). Şerhu Fusûsi’l-Hikem. İstanbul: el-Matbaatu’n-Nefîsetu’l-Osmâniyye.
- Bâlî Efendi. (nr. 2802). Şerhu hadisi küntü kenzen. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih: 171b-172a.
- Başer, H. B. (2017). Tasavvufta Savunmacı Söyleme Dönüş: Sofyalı Bâlî Efendi (ö. 960/1553) Örneği. Sahn-ı Semân’dan Dârülfünûn’a Osmanlı’da İlim ve Fikir Dünyası (Âlimler, Müesseseler ve Fikrî Eserler): XVI. Yüzyıl. (Ed. E. Demirli vd.). İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları, 245-254.
- Câmî, A. (HŞ. 1370). Nakdu’n-Nusûs fî Şerhi Nakşi’l-Fusûs. (Ed. W. Chittick). Tahran: Müessese-i Pejûheşî-i Hikmet ve Felsefe-i Îrân.
- Cendî, M. (1982). Şerhu Fusûsi’l-Hikem. (Ed. C. Aştiyânî). Meşhed: İntişârât-ı Dânişgâh-ı Meşhed.
- Dâvûd el-Kayserî (HŞ. 1386). Şerhu Fusûsi’l-Hikem. (Ed. C. Aştiyânî). Tahran: Şirket-i İntişârât-ı İlmî ve Ferhengî.
- Gazzâlî (ts.). İhyâu Ulûmi’d-Dîn. Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife.
- İbn Bezîze (2014). El-İs‘âd fî Şerhi’l-İrşâd. (Ed. A. Besrûr & İ. Suheylî). Kuveyt: Dâru’z-Ziyâ.
- İbn Teymiyye (1995). Mecmû‘u’l-Fetâvâ. (Ed. A. İbn Muhammed). Medine: Mecmau’l-Melik.
- Kara, M. (1992). Sofyalı Bâlî Efendi. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV Yayınları, V, 20-21.
- Kârî, A. (2009). Şerhu’l-Fıkhi’l-Ekber. (Ed. M. M. Şa‘âr). Beyrut: Dâru’n-Nefâis.
- Musakhanov, O. (2019). Bahâeddinzâde Muhyiddin Mehmed Efendi’nin Risâle fî Mes’eleti Hulûdi’l-Küffâr Adlı Eseri: İnceleme ve Tahkik. Tahkik: İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi, 2 (1), 81-12.
- Musakhanov, O. (2018). Tilimsânî, İlâhî İsimler Nazariyesi. İstanbul: Litera Yayıncılık.
- Muttakî, H. (1981). Kenzu’l-Ummâl. (Ed. B. Hayyânî & S. Sakka). Beyrut: Müessesetu’r-Risâle.
- Serrâc (2016). El-Luma‘. (Tah. M. E. Câdir). Ammân: Dâru’l-Feth.
- Şevkânî. (1998). El-Bedru’l-Metâli‘ bi-Mehâsin men Ba’de’l-Karni’s-Sâbi‘. (Ed. H. Mansûr). Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
- Tahralı, M. (1989). Fusûsu’l-Hikem’de Tezadlı İfadeler ve Vahdet-i Vücûd. Ahmed Avni Konuk. Fusûsu’l-Hikem Tercüme ve Şerhi. (Ed. M. Tahralı & S. Eraydın). İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, II, 9-38.
- Taftâzânî (2014). Şerhu’l-Akâidi’n-Nesefiyye. (Tah. A. A. Ahmed & A. Nâdî). Kuveyt: Dâru’z-Ziyâ.
- Tek, A. (2005). Fusûsu’l-Hikem’e Yönelik Bazı Tartışmalı Konulara Sofyalı Bâlî Efendi’nin Bakışı. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 14 (2), 108-133.
- Tilimsânî (2018). Meâni’l-Esmâil-İlâhiyye. (Ed. O. Musakhanov). İstanbul: İSAM Yayınları.
- Tilimsânî (nr. 10413). Şerhu Fusûsi’l-Hikem. Tahran: Kitâbhâne-i Meclis-i Şûrâ-yı İslâmî 1b-81b.