Author :
Abstract
Bu çalışma, İsmail Raci Faruki’nin (1921-1986) felsefî-tevhidi dizgede tabiat kuramını ve bilginin İslâmîleştirilmesi teklifini incelemektedir. Faruki’nin düşünce sistematiği, ana hatlarıyla özelde İslâm ümmetinin genelde de insanlığın karşılaştığı sorunların üstesinde gelme teşebbüsü etrafında örülüdür. Bu teşebbüste, çeşitli sömürge formları (dilsel, kültürel, dinsel, politik, askeri, ekonomik vb.), bilgi-bilimde geri kalmışlık, zihnî keşmekeşlik, liderlik krizi gibi sorunların yanı sıra güvenlik, enerji ve çevre meselelerinin öncelikli sebebinin seküler/batılı düşünüşle kurulan tenkitsiz irtibat biçimi belirleyicidir. Faruki, bu gibi sorunların aşılması için tevhid merkezli bir dünyagörüşünü esas almakta; İslâm ve Batı bilgi-bilim birikiminin, eğitim-öğretim kuram ve kurumlarının, toplumsal yapının yeniden inşa edilmesini önermektedir. Bu öneride tevhid, yalnızca metafizik bir ilke değil, aynı zamanda insan, tabiat, Allah arasında bütüncül ilişkiyi tesis eden temel paradigma olarak değerlendirilir. Faruki’nin bilginin İslâmîleştirilmesi projesi de, tevhidi dizgede, modern disiplinlerle İslâmî birikim arasında eleştirel ve yapıcı bir tahlili-sentez arayışına dayanır. Bu doğrultuda makale, bir taraftan Faruki’nin düşünce evreninde tevhidin, ümmetin yeniden dirilişi için vazgeçilmez ontolojik, epistemolojik ve metodolojik bir çerçeve oluşturduğunu takdim ederken diğer taraftan bu çerçevenin bilginin İslâmîleştirilmesi programının çekirdeğini teşkil ettiğini öne çıkarmaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines Ismail Raji al-Faruqi’s (1921–1986) theory of nature within his philosophical-tawhidic system and his proposal for the Islamization of knowledge. Al-Faruqi’s intellectual framework is shaped around the endeavor to overcome the challenges faced by the Muslim ummah in particular and humanity at large. In this endeavor, various forms of colonialism (linguistic, cultural, religious, political, military, economic, etc.), backwardness in knowledge and science, intellectual disarray, leadership crises, as well as issues of security, energy, and the environment, are primarily attributed to the uncritical engagement with secular/Western modes of thought. To address these challenges, al-Faruqi grounds his vision in a tawhid-centered worldview, proposing the reconstruction of Islamic and Western knowledge traditions, educational theories and institutions, and social structures. In his approach, tawhid is not merely a metaphysical principle but a fundamental paradigm that establishes a holistic relationship among human beings, nature, and God. His project of the Islamization of knowledge, therefore, rests on a critical and constructive analysis and synthesis between modern disciplines and the Islamic intellectual heritage within this tawhidic framework. Accordingly, this article demonstrates, on the one hand, that tawhid in al-Faruqi’s thought constitutes an indispensable ontological, epistemological, and methodological framework for the revival of the ummah, and on the other hand, that this framework forms the very core of the Islamization of knowledge program.
