Author :
Abstract
Bu makale, İbn Sînâ’nın “Uçan Adam”ını kesin bir metafizik kanıt değil, fenomenolojik ve pedagojik bir alıştırma olarak yeniden yorumlamaktadır. Şifâ’daki Nefs I.5 ve V.7 ile İşârât X’teki üç temel versiyonu inceleyerek, deneyin önce dolaysız bir öz-farkındalık tesis ettiğini, ardından bu bulgudan hareketle nefsin gayri cismanîliğine işaret ettiğini göstermektedir. İbn Sînâ’nın hayal ve vehim yetilerini kullandırması, okurun senaryoyu kurmasını ve ardından duyusal bağların geri çekilmesiyle kendi varlığını doğrudan tecrübe etmesini sağlayan eğitsel bir iskele işlevi görmektedir. Bu açıdan Uçan Adam, doğrudan bir burhân değil, tembih yani yönlendirici bir işaret niteliği taşımaktadır. Deneyin ilk ve güvenilir sonucu öz-farkındalıktır, gayri cismanîlik ise bundan sonra gelen, ama kesin bir kanıt olarak değil, bir ima düzeyinde ortaya çıkan ikinci aşamadır. Böylece deneyin fenomenolojik boyutu öne çıkarılarak, İbn Sînâ’nın zihin felsefesindeki yeri daha açık hale gelmektedir.
Keywords
Abstract
This article reinterprets Avicenna’s “Flying Man” as a phenomenological and pedagogical exercise rather than a conclusive metaphysical proof. Examining three main versions (Shifāʾ Nafs I.5, Nafs V.7, and Ishārāt X) it argues that the experiment first secures an immediate, prereflective awareness of self (“I am”) and then directs the reader toward the thesis of the nafs’ incorporeality. Avicenna instructs us to build the scenario with imagination (khayāl) and estimation (wahm) as didactic scaffolding; once these faculties are bracketed, what remains is a direct awareness of self’s own existence. Since this awareness is achived by a phenomenological process, it does not commit the “masked-man fallacy” of reasoning from ignorance of the body to its non-identity with the self. In this way, the Flying Man highlights the psychological dimension of Avicenna’s method which is self-awareness emerges as the immediate result, incorporeality as a subsequent implication. Recognizing this sequence clarifies the experiment’s role within Avicenna’s philosophy of mind.
