Author :
Abstract
Bu makale Gottlob Frege'nin psikolojizme karşı argümanlarını incelemekte ve Frege'nin pozisyonuna yönelik bir dizi modern eleştiri ve yeniden yorumlamayı değerlendirmektedir. Frege, mantığın bireysel psikolojik süreçlerden bağımsız, normatif ve evrensel yasalar içerdiğini savunur. Buna karşılık, psikolojizm mantığı zihinsel faaliyete dayandırmaya çalışır ki Frege bunu kesin bir dille reddederek bunun yerine anlamların ve hakikatlerin nesnel bir “üçüncü alemde” bulunduğunu öne sürer. Makale beş temel perspektiften gelen yanıtları tartışmaktadır: Husserl, Quine, Dummett, Putnam ve Pelletier, Elio ve Hanson üçlüsü. Bu düşünürler Frege'nin mantık, hakikat ve anlamla ilgili temel varsayımlarını güçlendirmekte, revize etmekte ya da bunlara meydan okumaktadır. Frege'nin antipsikolojizmi 20. yüzyıl mantık ve dil felsefesinde biçimlendirici bir rol oynamış olsa da çağdaş tartışmalar mantık ve psikoloji arasındaki sınırları yeniden değerlendiren daha nüanslı bir pozisyon yelpazesi ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
This article examines Gottlob Frege’s arguments against psychologism and surveys a range of modern critiques and reinterpretations of his position. Frege holds that logic comprises normative and universal laws, independent of individual psychological processes. In contrast, psychologism seeks to ground logic in mental activity, which Frege decisively rejects, proposing instead that meanings and truths reside in an objective “third realm.” The article discusses responses from five key perspectives: Husserl, Quine, Dummett, Putnam, and the trio Pelletier, Elio, and Hanson. These thinkers either reinforce, revise, or challenge Frege’s core assumptions regarding logic, truth, and meaning. While Frege's antipsychologism had a formative role in 20th-century logic and philosophy of language, contemporary debates show a more nuanced spectrum of positions, reevaluating the boundaries between logic and psychology.
