Author :
Abstract
Bu makalede, Hanbelî âlimlerinden İbnü’z-Zâğûnî’nin cisim, cevher ve araz kavramları çerçevesinde Tanrı ve âlem ilişkisine dair geliştirdiği görüşler incelenmektedir. Tercüme hareketleriyle birlikte İslâm dünyasına giren Grek felsefi mirasının etkisiyle, kelâm ilmine atomcu düşünceye dayalı yeni tartışma konuları dâhil olmuştur. Mu‘tezilî âlimler öncülüğünde başlayan bu süreç, zamanla Eş‘arîler ve Mâtürîdîler tarafından da benimsenmiş, hatta Hanbelî geleneği içerisinde de yankı bulmuştur. Bu çalışma, Hanbelî geleneği içerisinde aklî istidlalleri kullanan önemli bir figür olan İbnü’z-Zâğûnî’nin, atomcu teori ve kelâmî argümanları nasıl yorumladığını analiz etmektedir. Makalede öncelikle atomcu düşüncenin kelâm ilmine girişine kısa bir çerçevede değinilmiş, ardından İbnü’z-Zâğûnî’nin cisim, cevher ve araz anlayışı sistematik bir şekilde ele alınmıştır. Son bölümde ise onun âlemin hâdisliğine dair geliştirdiği istidlaller incelenmiş; böylece İbnü’z-Zâğûnî’nin Tanrı ve âlem ilişkisini nasıl temellendirdiği ortaya konulmuştur.
Keywords
Abstract
This article examines the views of the Hanbali scholar Ibn al-Zaghuni regarding the concepts of body (jism), substance (jawhar), and accident (arad) within the framework of the relationship between God and the universe. Following the translation movements, Greek philosophical heritage entered the Islamic world, introducing atomistic thought into the discussions of kalām. Initiated primarily by the Mu'tazilite theologians, this process was later adopted by the Ash'arites and Maturidites, and even found resonance within the Hanbali tradition. This study analyzes how Ibn al-Zaghuni, a prominent figure who employed rational arguments within the Hanbali school, interpreted atomistic theories and kalām-based arguments. After briefly addressing the introduction of atomistic thought into kalām, the article systematically examines Ibn al-Zaghuni's understanding of body, substance, and accident. In the final section, it explores his arguments concerning the createdness (ḥudūth) of the universe, thereby shedding light on how Ibn al-Zaghuni conceptualized the relationship between God and the universe.
