Âlemin Yokluğu Tanrı’nın Bir Fiili Olabilir Mi? (Âlemin Ebedilîği Tartışması Bağlamında Bir İnceleme)
Author :
Abstract
Bu makalede, Tanrı’nın mevcut âlemi yok etmesinin mümkün olup olmadığı tartışması ele alınmaktadır. Bu tartışma, İslâm düşüncesi eserlerinde âlemin ebedîliği konusu bağlamında yer almaktadır. Felâsife, âlemin zorunlu olarak ezelî ve ebedî olduğunu savunmaktadır. Bu görüşe karşı ise âlemin ezelî değil hâdis olduğu ve âlemin ebedîliğinin zorunlu değil mümkün olduğu ileri sürülmektedir. Felâsife âlemin ebedîliğini savunurken âlemin yokluğunun imkânsız olduğu iddiasına dayanmaktadır. Buna göre âlemin yok etmek bir fâilin fiili olamaz. Zira bir failin fail olması için fiilinin bir mevcûda taalluk etmesi gerekmektedir. Ancak yokluk mevcûd bir şey olmadığından felâsife âlemin yokluğunu imkânsız görmekte ve âlemin ebedî olarak varlığının zorunlu olduğunu ileri sürmektedir. Buna yöneltilen en güçlü itiraz ise âlemin yokluğunun akılla kavranabilir olması ve akılla kavranabilen bir şeyin de Tanrı tarafından gerçekleştirilmesinde bir imkânsızlık olmamasıdır. Son tahlilde felâsifeye atfedilen bu delilin âlemin yok edilmesinin imkânsız olduğunu ispatlamak için yeteri kadar güçlü olmadığı ve söz konusu iddiaların tartışmaya açık olduğu görülmektedir.
Keywords
Abstract
This article deals with the debate on whether it is possible for God to perish the existing world. This debate appears in the works of Islamic thought in the context of the post-eternity of the universe. The Felāsifa argue that the universe is necessarily past-eternal and post-eternal. In opposition to this view, it is argued that the universe is not eternal but created and that the post-eternity of the universe is not necessary but possible. In defence of the eternity of the universe, the Felāsifa rely on the claim that the universe's annihilation is impossible. Accordingly, the annihilation of the universe cannot be the act of an agent. For for an agent to be an agent, its action must be related to an existent. However, since non-existence is not an existent thing, the philosophers regard the non-existence of the universe as impossible and assert that the post-eternal existence of the universe is necessary. The strongest objection to this is that the non-existence of the universe can be grasped by reason and that there is no impossibility in God's realisation of something that can be grasped by reason. In the final analysis, this argument attributed to the philosophers is not strong enough to prove the impossibility of the annihilation of the universe, and these claims are open to debate.
