Author :
Abstract
Bu çalışmada Stoacı Khrysippos’un zamana dair aporiaları “üçlü” zaman anlayışı aracılığıyla çözdüğü ileri sürülmektedir. Khrysippos’un tanımlarında geçen diastēma kavramının üç farklı katmanıyla ilişkilendirilen zaman, evrenin parçalarının hareketiyle ilişkili bir yayılım, mevcut evrenin kozmik hareketine bağlı bir aralık ve olanaklı tüm evrenleri kapsayan bir boyut olarak görülür. Çalışma, bu üçlü yapının Stoacı zaman anlayışını süreklilik–süreksizlik, şimdi–geçmiş–gelecek ve zaman–hareket ilişkisi etrafında ortaya çıkan kadim aporialardan kurtardığını göstermeyi amaçlamaktadır. Khrysippos’un sonsuz bölünebilirlik ilkesine dayanan “geniş şimdi” kavrayışı, zamanı atomik anlara indirgemeden süreklilik içinde temellendirir. Bu bağlamda zaman, cisimsiz (asōma) bir gerçeklik olmasına rağmen, Stoacı nedensellik kuramında edilgin bir ilinek değil, nedensel süreçlerin gerçekleşmesi için zorunlu olan bir koşul olarak anlaşılır.
Keywords
Abstract
This study argues that the Stoic Chrysippus resolves the aporiai concerning time through a “tripartite” conception of time. Time, correlated with the three distinct layers of the concept diastēma found in Chrysippus’ definitions, is understood as an extension related to the motion of the parts of the cosmos, as an interval dependent on the cosmic motion of the existing cosmos, and as a dimension encompassing all possible cosmoi. The study aims to show that this tripartite structure frees the Stoic conception of time from the traditional aporiai surrounding continuity and discontinuity, the relation between present, past, and future, and the connection between time and motion. Chrysippus’ conception of the “extended present,” grounded in the principle of infinite divisibility, accounts for temporal continuity without reducing time to atomic instants. In this context, time, although an incorporeal (asōma), is not an inert accident within Stoic causality theory but is understood as a condition necessary for the occurrence of causal processes.
