Author :
Abstract
Duyumsama ve akletme yetisine sahip olan insan, duyumsama eylemini duyularının, tekilleri algılamasıyla gerçekleştirirken, akletme eylemini de duyumsadıklarının ortak özelliklerine dayalı olarak elde ettiği tümelleri kullanmakla gerçekleştirmektedir. Zihnî bir oluşum olan ve kendi içerisinde çeşitlilik gösteren sınırsız sayıdaki tümeller, bir takım nitelikler bağlamında beş tümel adı altında toplanır. Beş tümelin her birine ilişkin farklı filozoflarca farklı biçimlerde tanımlamalar yapılmıştır. Bu anlamda ilk tanımlamayı yapan Aristoteles’tir. O, beş tümelin her birini müstakil olarak tanımlamak yerine, genel olarak, kendi aralarındaki görelilik durumunu esas alarak tanımladığı açıkça görülmektedir. Bu tanımlama biçimi, beş tümelin her birini net olarak ifade etmekten uzak olduğu gibi, anlaşılmasını da zorlaştırmaktadır. Daha sonraki zaman dilimlerinde de, özellikle İslam mantıkçıları tarafından beş tümele dair tanımlama denemelerinin yapıldığı ilgili kaynaklarda görülmektedir. Söz konusu tanımlamalar, öncekilere nispetle, biraz daha derli toplu yapılmış olsa da meseleyi açık ve net olarak ortaya koymaktan yoksun olduğunu söyleyebiliriz. Biz de bu çalışmamızda, Aristoteles’in konuya yaklaşımı çerçevesinde, tümelin oluşumu bağlamında beş tümelin ortaya çıkış sürecini dikkatlere sunduk, ardından da beş tümelin her birine yönelik yeni bir tanımlama denemesinde bulunduk.
Keywords
Abstract
Possessing the faculties of sensation and intellection, human beings perform the act of sensation throught heir senses' perception of particulars, while they perform the act of intellection by employing the universals they derive based on the common features of their sens or yexperiences. The infinite number of universals, which arement alformations and exhibit diversity with in them selves, are categorized under the five predicables based on a set of attributes. Different philosophers have provided different definitions for each of the five predicables. In this sense, it was Aristotle who provided the first definitions. It is clearly observed that, rather than defining each of the five predicables independently, he defined them generally by taking their state of relativity too neanother as the basis. This form of definition not only fails to Express each of the five predicables clearly but also makes their comprehension difficult. Subsequently, especially by Islamiclogicians, attempts to define the five predicables were made, as seen in the relevant sources. Although these definitions were some what more systematic than the preceding ones, we can say that they stil acked the clarity and precision needed to state the issue openly and distinctly. In this study, with in the framework of Aristotle's approach to the subject, wepresented the process of the emergence of the five predicables in the context of the formation of the universal; subsequently, weat tempted a new definition for each of the five predicables.
